Piątek, 26 czerwca 2026

Katarzyna Staszak
dziennikarka działu Nauka, Klimat i Zdrowie

Właśnie się pakuję. Mam książki do pociągu, na hamak i spacer. Gdy chodzę, słucham audiobooków. Robi tak coraz więcej Polek i Polaków - wynika z badania przyprowadzonego przez Storytel, platformę z audiobookami, e-bookami i słuchowiskami.

W Polsce książki czytają głównie kobiety, z słuchaniem jest inaczej. - Audiobooki przyciągają kobiety i mężczyzn w podobnym stopniu. To ważny sygnał, że zmiana formatu kontaktu z literaturą może wpływać także na społeczne wzory uczestnictwa w kulturze - mówi dr Sandra Frydrysiak, socjolożka, kulturoznawczyni i ekspertka gender studies związana z Uniwersytetem SWPS.

Książki rozwijają

Jeśli chcecie oderwać myśli od tego, co was stresuje, zanurzcie się w opowieść - radzą naukowcy. Nazywają to „dystansowaniem się od codziennych stresorów". Czytanie pozwala przyjmować inne perspektywy, co wzmocnią zdolności empatyczne, przywołuje wspomnienia, trenuje pamięć, stymuluje intelektualnie - wynika z metaanalizy badań o zaletach czytania.

Kto czyta, ma większe szanse na poczucie tzw. dobrostanu w życiu, rozwija inteligencję emocjonalną, ma większe poczucie więzi z innymi ludźmi. Książki mogą też dawać większe poczucie sprawczości w życiu - dzięki opowieściom „przeżywamy" więcej sytuacji niż w rzeczywistości, teoretycznie trenujemy się więc w różnych scenariuszach.

Czytanie jest też, oczywiście, przyjemnością i rozrywką. Ale - jak wynika z badania Storytel - kontakt z książką słuchaną pomaga oderwać się od ekranu. 52 proc. badanych ma poczucie, że spędza zbyt dużo czasu, patrząc w komputer czy telefon.

Czy jednak słuchanie książek działa na nas tak samo dobrze jak czytanie? Działa podobnie, choć niektórzy na początku mogą mieć trudności ze skupieniem się na słuchanej historii. Dźwięk wciąż dociera do uszu, ale myśli wędrują w inną stronę.
- Słuchanie opowieści jest jak trening uważności - mówi psycholożka Joanna Flis.

Zwraca uwagę na zachowanie dzieci, które słuchają nagranych audiobooków albo słuchają dorosłych, którzy czytają książkę na głos. Nawet bardzo aktywne dziecko podąża za opowieścią. 68 proc. badanych uważa, że słuchanie książek pomaga dzieciom się wyciszyć, a 69 proc. - że wspiera koncentrację.

Kto słucha, więcej czyta?


Najważniejszym powodem, dla którego Polacy wybierają format audiobooka, jest możliwość słuchania podczas wykonywania innych czynności. Badani uważają, że książka czytana pomaga „odzyskać" czas, który poświęcają na codzienne czynności jak jazda samochodem czy sprzątanie.

Aż 66 proc. Polaków deklaruje, że od momentu, gdy słucha audiobooków, czyta więcej książek niż wcześniej.

Ciekawe jest to, że osoby słuchające audiobooków są odbierane jako bardziej atrakcyjne - uważa tak 31 proc. badanych. Jeśli zawęzimy grupę badanych do samych słuchaczy audiobooków, ta liczba rośnie do 54 proc. Audiobooki kojarzone są z otwartością na rozwój.

Wcześniejsze badania dowiodły, że mężczyźni z książką w ręku oceniani są przez kobiety jako bardziej atrakcyjni. Chodzi o „aurę inteligencji".

Polacy najchętniej słuchają audiobooków z kategorii kryminał i thriller - wskazało tak 49 proc. ankietowanych. Drugie miejsce zajmują fantasy i science fiction. Ten gatunek jest szczególnie popularny wśród mężczyzn - wybiera go 51 proc. słuchających mężczyzn i 23 proc. kobiet.

Książki są modne

Czytanie jest czynnością, która ma nie tylko naukowo dowiedziony sens, ale też powab. I stało się modne. Książki są tłem w kampaniach reklamowych ubrań i nie tylko. Marka Miu Miu, znana z drogich torebek, zorganizowała w Mediolanie klub literacki. Dom mody Saint Laurent otworzył w Paryżu księgarnię. Chanel podpowiada tytuły książek wartych przeczytania. A Brunello Cucinelli stworzył bibliotekę w swojej siedzibie w Umbrii. 

Zanurzenie się w długich opowieściach odrywa nas od portali społecznościowych, na których tematy zmieniają się co kilka minut, a nawet co kilkanaście sekund. Użytkownicy TiKToka mogą oglądać po kilkaset krótkich filmów w ciągu dnia. Dla organizmu to kolejne zastrzyki dopaminy, hormonu przyjemności.
Badacze trendów zauważają więc, że „wolniejszy dopływ dopaminy to nowy luksus".     
Czy ta moda z nami zostanie? Jako nienasycona czytelniczka mam nadzieję, że tak.
Jeśli zastanawiasz się, co przeczytać tego lata, możesz spojrzeć na listę książek popularnonaukowych polecanych przez dział Nauka, Klimat i Zdrowie "Wyborczej". Na leżaku dobrze czyta się też kryminały, które poleca dział Kultura. 

Miłego wypoczynku przy książkach. 

NAUKOWCY DONOSZĄ

W dawnych społeczeństwach płeć decydowała o dostępie do luksusowej żywności
Płeć często decydowała o dostępie do luksusowej żywności. Naukowcy przeanalizowali dietę kobiet i mężczyzn od czasów łowców-zbieraczy i pierwszych rolników po późne średniowiecze.
CZYTAJ WIĘCEJ

SEZON NA PŁYWANIE 

NIE MIESZAJ...

Z OKAZJI...

PRAWDA CZY MIT

Jedzenie lodów zmniejsza ryzyko cukrzycy? 
Gdyby lody były lekiem, a nie deserem, pewnie byłyby już przebadane przez najlepsze uniwersytety. Dzięki lodowemu śledztwu dziennikarskiemu wiemy, że ktoś w tej historii kłamał.
CZYTAJ WIĘCEJ

PODCAST ZDROWA ROZMOWA