7 rzeczy, których nie wiedzieliśmy tydzień temu

Wtorek 20 stycznia 2026 r.

Ewa Tomkowska
redaktorka działu Nauka, Zdrowie i Klimat

Naukowcy ustalili, jak pierwsi ludzie dotarli do Ameryki, odkryli, że konie potrafią wywęszyć strach i wyizolowali DNA nosorożca włochatego.

Zapraszam na przegląd ostatnich odkryć naukowych.

1.

Jak pierwsi ludzie dotarli do Ameryki. Nowe stanowisko naukowców

Dotychczas uważano, że pierwsi mieszkańcy Nowego Świata dotarli tam około 20–15 tysięcy lat temu, przemierzając skute lodem pustkowia Beringii, czyli rozległego mostu lądowego łączącego Syberię z Alaską w miejscu dzisiejszej Cieśniny Beringa.

Cieśnina Beringa to dziś przesmyk na Oceanie Spokojnym o szerokości około 85 km. W epoce lodowcowej, gdy poziom oceanów był znacznie niższy, odsłonięty grunt tworzył suchy most lądowy między Azją a Ameryką, rozciągający się na setki, a miejscami tysiące kilometrów.

Była to ogromna, zimna i wietrzna kraina, która - według wczesniejszych hipotez - umożliwiła ludziom pieszą migrację z Syberii do Ameryki Północnej.

Najnowsze badania archeologiczne i paleogenomiczne opublikowane przez japońskich i amerykańskich naukowców sugerują, że przodkowie rdzennych Amerykanów nie byli desperackimi wędrowcami walczącymi z lodem i głodem. Coraz więcej dowodów wskazuje, że byli to doświadczeni żeglarze, doskonale wykorzystujący bogactwo przybrzeżnych ekosystemów.

CZYTAJ WIĘCEJ

2.

Konie potrafią wywęszyć strach - dowodzą badacze

Konie reagują płochliwie na każdy sygnał zagrożenia. Takim sygnałem może być strach innego konia bądź przebywającego w pobliżu, np. na ich grzbiecie, człowieka. Ich reakcję można wtedy poznać po spięciu ich ciała, strzyżeniu uszami bądź wręcz skuleniu uszu i nerwowym rozglądaniu się.

Jak konie wyczuwają cudzy strach? Częściowo zmysłem węchu – piszą w najnowszym wydaniu magazynu „PLOS" naukowcy z Francji.

CZYTAJ WIĘCEJ

3.

Naukowcy wyizolowali DNA nosorożca włochatego, którego szczątki wydobyli... z brzucha wilka z epoki lodowcowej

Naukowcy z Centrum Paleogenetyki opublikowali swoje badanie kompletnego genomu nosorożca włochatego.

Sensacją jest jednak to, że szczątki wymarłego ssaka znaleziono w szczątkach wilka żyjącego w epoce lodowcowej - odkrytych w wiecznej zmarzlinie w pobliżu wsi Tumat w północno-wschodniej Syberii.

Podczas sekcji pradawnego wilka uczeni natrafili na niewielki fragment obcej tkanki w jego żołądku. Sekwencjonowanie DNA pozwoliło zidentyfikować tkankę jako należącą do nosorożca włochatego.

CZYTAJ WIĘCEJ

4.

Osoby LGBT są dwukrotnie bardziej narażone na bezrobocie niż heteroseksualne

Najnowsza analiza objęła ponad 14 tys. osób będących reprezentatywną próbą społeczeństwa australijskiego. Udokumentowano paradoks.

Choć identyfikujący się jako geje bądź lesbijki często posiadają wyższe wykształcenie niż ich heteroseksualni rówieśnicy, ich sytuacja zawodowa jest statystycznie gorsza.

W porównaniu do osób heteroseksualnych geje i lesbijki są ponad dwukrotnie bardziej narażeni na bezrobocie.

CZYTAJ WIĘCEJ

5.

Od czego zależy długość uszu twojego psa? Naukowcy już wiedzą

Poszukiwania doprowadziły naukowców do MSRB3 - genu kodującego białko przeciwutleniające, które ma związek z wielkością uszu u świń, owiec i kóz. Niektóre mutacje w tym genie są związane z utratą słuchu u ludzi, a wcześniejsze badania wykazały związek tego genu z ułożeniem uszu u psów.

Czyli jak się okazuje to gen odpowiedzialny za słuch u ludzi, może decydować o tym, czy uszy psa są zwisające i długie jak u basseta, czy krótkie jak u rottweilera.

CZYTAJ WIĘCEJ

6.

Mieliśmy niemal rekordowo gorący rok - podsumowują badacze

Rok 2025 zajął trzecie miejsce na podium najgorętszych lat w historii globalnych pomiarów temperatury - podała unijna służba klimatyczna Copernicus.

Średnia globalna temperatura 2025 r. była o 1,47 st. C wyższa od tej z drugiej połowy XIX w. – zbliżonej do globalnej temperatury z czasów przedprzemysłowych.

Najgorętszym w historii pomiarów nadal pozostaje rok 2024 – kiedy średnia globalna temperatura przewyższyła tę z lat 1850-1900 aż o 1,6 st.

CZYTAJ WIĘCEJ

7.

Skąd się biorą zachowania homoseksualne? Brytyjczycy już wiedzą

Zachowania homoseksualne – jeszcze niedawno uważane za nienaturalną aberrację, bo nie prowadzą do przekazania życia – są dość powszechne. Naukowcy wykazali ich występowanie u ponad 1,5 tys. gatunków zwierząt: od bezkręgowców (nicieni, owadów, pajęczaków, szkarłupni) po kręgowce (ryby, płazy, gady, ptaki i ssaki, w tym ludzi).

Teraz naukowcy pod lupę wzięli aż 491 gatunków ssaków naczelnych (poza ludźmi). Zachowania seksualne znaleźli u 59. U 23 gatunków były to zachowania powtarzające się.

CZYTAJ WIĘCEJ